Μια άποψη για την πλατεία Ελευθερίας της Θεσσαλονίκης-Φίλιππος Ωραιόπουλος

και εδώ

Θα ήθελα να εκφράσω κάποιες σκέψεις μου εξειδικευμένα για την πλατεία Ελευθερίας και όχι μια γενική θεωρητική μνημοτεχνική άποψη για την πόλη. Αυτό θα ήθελα να το κάνω διατυπώνοντας μια ποιητική (με την έννοια της κατασκευής και όχι της ποίησης) πρόταση για την συγκεκριμένη πλατεία της πόλης μας.
Μπορείτε να θεωρήσετε ότι πρόκειται για ένα είδος ετεροτοπίας, που εκφράζει μια εννοιολογική άποψη παρόλο που περιγράφει την τοπολογική δομή μιας συγκεκριμένης πλατείας. Από αυτή την άποψη πρόκειται για έναν επιτελεστικό επινοημένο λόγο που εκφράζεται με τη λογική αυτού που στον αρχιτεκτονικό λόγο ονομάζουμε πρόγραμμα. Εξάλλου πως αλλιώς θα μπορούσε να θεωρηθεί μια τέτοια πρόταση, όταν ήδη έχει γίνει ο διαγωνισμός και βρισκόμαστε μπροστά σε συγκεκριμένες προτάσεις. Από αυτήν την προσέγγιση η πρόταση μου, αν και έχει χαρακτηριστικά αρχιτεκτονικής πρότασης, εν τούτοις είναι μια επινοημένη άποψη-σκέψη και μαζί μια κριτική και σε καμία περίπτωση μια πρακτική πρόταση, δηλαδή πρόκειται για μια ποιητική μεταφορά, που αντιστρέφει την αρχιτεκτονική πρόταση σε σκέψη, ή καλύτερα σε θεωρητικό λόγο.

Θα πρότεινα, λοιπόν, η πλατεία Ελευθερίας να είναι μια επινοημένη κατασκευή αποκλειστικά για περισυλλογή.

Το βασικό concept θα ήταν ο σχεδιασμός ενός ησυχαστηρίου.

Αυτό θα μπορούσε να συγκροτηθεί :

Από ένα κήπο με πυκνά κυπαρίσσια σε ευκλείδεια γεωμετρία. Η περίμετρος θα σχημάτιζε ένα πυκνό, σχεδόν αδιαπέραστο κυπαρισσένιο τείχος, και το έδαφος το δικό του χώμα.

Αυτός ο κήπος θα μπορούσε να συγκροτήσει, συμβολικά, ένα νεκροταφείο από την περισυλλογή και την ανόρθωση των πλακών των πεζοδρομίων που ανήκαν στα νεκροταφεία του εβραϊκού, αρμενικού και μουσουλμανικού πληθυσμού της πόλης μας.

Ο κήπος, επίσης, θα μπορούσε να περιέχει ένα υπόγειο μικρό κτίριο για το αρχείο όλων των φόνων, που διαπράχτηκαν στο δημόσιο χώρο της Θεσσαλονίκης από την απελευθέρωσή της μέχρι σήμερα.

Το αρχείο στο ισόγειο θα περιλάμβανε μια μικρή γυάλινη δανειστική βιβλιοθήκη αποκλειστικά για το ησυχαστήριο.

Ο κήπος θα μπορούσε να περιλαμβάνει ένα μεγάλο υπαίθριο τραπέζι για κοινή ανάγνωση.

Ο κήπος θα περιείχε κάποιους μικρούς γεωμετρικούς πέτρινους όγκους για προσωπική ανάγνωση.

Το ησυχαστήριο δεν θα περιλάμβανε άγαλμα, η γλυπτό, ή εικαστική παρέμβαση.

Πριν τελειώσω, επιτρέψτε μου να επαναλάβω, αυτό που είπα στη μικρή μου εισαγωγή. Η αρχιτεκτονική πρόταση, που σας περιέγραψα, δεν έχει κανένα ίχνος κυριολεξίας αλλά τον χαρακτήρα μιας ποιητικής μεταφορικής εικόνας που εκφράζει μια γενική άποψη για τη σχέση της πόλης με τη μνήμη της με ένα συγκεκριμένο τρόπο, με μια συγκεκριμένη εικόνα. Η άποψη αυτή προτείνει, την συνύπαρξη καθημερινής ζωής και θανάτου μέσα στον ιστό της πόλης. Φαινομενικά μια αντίφαση, αρχαϊκού τύπου. Στην πραγματικότητα αυτή η οικείωση σημαίνει ότι θεωρώ αυτόν τον τόπο του ησυχαστηρίου στον ιστό της πόλης ένα συμβολικό και μαζί οντολογικό στοιχείο της κοινοτικής συγκρότησης της. Άρα μια μεταφορά από το αρχαϊκό στο σύγχρονο πολιτισμό της πόλης.